Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /var/www/vhosts/nbmusika.com/httpdocs/t3lib/class.t3lib_page.php on line 473

Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /var/www/vhosts/nbmusika.com/httpdocs/t3lib/class.t3lib_page.php on line 475

Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /var/www/vhosts/nbmusika.com/httpdocs/t3lib/class.t3lib_page.php on line 478

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /var/www/vhosts/nbmusika.com/httpdocs/t3lib/class.t3lib_page.php:473) in /var/www/vhosts/nbmusika.com/httpdocs/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_fe.php on line 2898
Canciones 1833-1836; Elena López Jáuregui, sopranoa & Norberto Broggini, fortepianoa
  • English
  • |
  • Euskera
  • |
  • Castellano
[Translate to Euskera:] Portada de CD
Trasera de CD
Diskaren informazioa
Izenburua:Canciones 1833-1836; Elena López Jáuregui, sopranoa & Norberto Broggini, fortepianoa
Artista:Juan Pedro Esnaola 1808-1878
Generoa:Ahots eta pianorako musika
Errefentzia:NB009
Urtea:2007
Testuak:
Entzun:
Flash is required!

El sueño importuno

Juan Pedro Esnaola 1808-1878
Canciones 1833-1836; Elena López Jáuregui, sopranoa & Norberto Broggini, fortepianoa

 JUAN PEDRO ESNAOLA 

Juan Pedro Esnaola Argentinako aro erromantikoaren musikagilerik onena izan zen. Buenos Airesen jaio zen 1808ko abuztuaren 17an, orduan Río de la Plata Erregeordetzako hiriburua zena. Aita Albizturkoa zuen, ama Segurakoa, biak ere antzinako euskal leinuko sendi gipuzkoarrekoak. Gazte-gaztetatik bere osaba Jose Antonio Picasarri presbiteroarekin ikasi zuen (Segura 1769 - Buenos Aires 1843). Honek Argentinako gerra independentisten garaian herrialdea uztera behartuta izan zen koroarekiko agertzen zuen leialtasunagatik, Europara bidaiatuz. 1818 eta 1822 bitartean Euskadi, Madril, Paris, Roma, Napoli eta Viena bisitatu zituzten, kontrapuntua ikasiz maisu ospetsuekin. Buenos Airesera itzuli zirenean osabak eta ilobak musika-akademia bat sortu zuten, bertatik Dussek, Rossini eta Päer bezalako musikagile garaikideak Hegoamerikan ezagutaraziz.

Bere goiztiartasuna piano-jole eta abeslari gisa ez zen oztopo izan 16 urterekin lan liturgikoak idazten has zedin: mezak, hileta-mezak, salmoak, erostak, himnoak, moteteak. 1833. urtean Vicente López, Juan Cruz Varela eta Esteban Echeverría bezalako olerkari garaikideen lanei musika jartzen hasiko zen, Argentinako ganbera-abestiaren sorrera izango zena. 1842tik aurrera bere irudimena piano-musika idaztera mugatu zen Cuadrilla, Minué Federal edo Montonero bezalako areto-dantzei estilizazio-maila handia emanaz.

Zirkunstantzia-musikako ekoizpenari dagokionean, Juan Manuel de Rosas, Argentinako diktadorea bi hamarkadetan zehar, eta Esnaolaren ikaslea den bere alaba Manuelitaren aldeko ereserki goresleak nabarmenduko ditugu. Boterearekin zuen harremana ez zen oztopo izan erregimenaren oposizioarekin ere adiskidetasun-harremanak mantentzeko, hala nola Mariquita Sánchez de Thompsonekin, eta lanpostu publikoak garatzeko baita diktadorea boterea 1852. urtean utzi eta gero. 1855. urtean kontzertua eskaini zuen, lau eskuetara, Genevako Sigismund Thalberg piano-jole handiarekin. 1860. urtean Blas Pareraren Argentinako Ereserki Nazionalaren bertsioa idatzi zuen, geroago bertsio ofiziala bilakatuko zena nola bere musika-kalitateagatik hala aberri-doinuaren iturburuen erabileragatik.

Bere jaioterrian hil zen 1878ko uztailaren 8an, bertatik asko atera ez zelarik.

Bere ezaugarririk aipagarriena honakoa da: nahiz eta usadioarekin (Euskal Herriko eliz-musika) erabat ez moztu eta eragin belcantistari muzin ez egin, izaera pertsonala eman zien bere lanei, honela XIX. mendeko musikagile argentinar ospetsu eta aipagarriena bilakatuz.

JUAN PEDRO ESNAOLA ABESTIAK (1833-1836); POESIA ITURBURUAK 

Disko honek Esnaolak 1833 eta 1836 bitartean idatzitako abesti guztiak jasotzen ditu, Esteban Echeverríako –bere laguntzailerik nagusiena- olerkiekin idatzitakoak salbu, azken hauek argitaratutako beste disko batean jasota baitaude.*

Esnaolaren “beste” olerkariak bere garaikideak dira ere: lege-gizon, kazetari eta estatu-politikari ospetsuak, horietako zenbait ezagutu eta tratatu zituelarik. Olerkari horien artean Juan Cruz Varela Río de la Platako neoklasizismoaren ordezkaririk onena edo Vicente López Argentinako Ereserki Nazionalaren egilea bezalako idazle ospetsuak daude.

Espainiar penintsulako bi egileren lanei ere jarriko zien musika Esnaolak: El sueño importuno, Juan Bautista Arriazarena, Fernando VII.aren olerkaririk gogokoena zena, eta A Laura, Manuel Bretón de los Herrerosen “La Marcela, o ¿a cuál de los tres?” lanetik aterata. Azken honek, 1833ko ekainak 11ko datarekin, komediak ozeanoa zeharkatzeko behar zuen denbora eskasa adierazten du, 1831ko abenduaren 30ean estreinatu baitzen Madrilen.

Esnaolak erabilitako testu italiarren artean honakoak aurkituko ditugu: Metastasioren La partenza (1746), Rossinik berak bere “Soirées Musicales” (Paris, 1830-1835) ikusgarrietan erabiliko zuena, eta Oye el último acento, Giovanni Antonio Luigi Redaelliren Odi d’un uom che muore lanaren itzulpena. Donizzetik (“Soirées d’autumne”, 1837) eta Rossinik (“Péchés de vieillese”, 1857) musika jarri zioten jatorrizko olerkiari.

MUSIKA-ESTILOA 

XIX. mendeko abertzaletasunaren ikuspegitik aztertuta, Esnaola musika argentinarraren aitzindari gisa onartua izan da Juan Bautista Alberdi eta Amancio Alcortarekin batera, hauek ere euskal jatorrikoak. Egia esan, bere ekoizpena garai horren produktu gisa ulertu behar dugu, Hegoamerikako barroko kolonialaren oinordekoa zenbait arloetan, batez ere eliz-musikari dagokionean.

Musikagileak lengoaia menderatzen zuen, hala Vienako klasizismoa nola operagile italiarrena ere, berau erabiliz bere estilo propioa zehazteko. Esnaolaren doinua poesia-emozioz beterik dago. Bere esaldia Bellini, Donizetti edo Rossinirena gogoratzen du eta abesti estrofikorantz azaltzen duen joera, “Romance” frantziarraren eragina, helburu duten eremura eginiko ordaina da: Río de la Platako areto erromantikoak. Nahiz eta bere burua erregionalistatzat ikusi ez, bere idazkerak tokiko kutsu ahula dauka, nahiz eta herrikoia izatera iritsi ez.

Errestaurazioaren joera europarretara erreparatuz, Esnaolak ez zuen bere estilo propioa bilatzen soilik, baizik eta benetako musika nazional bat estetika-egitasmo zehatz baten bidez.

*”Romanticismo Musical en el Río de la Plata” J.P. Esnaolaren abestiak E. Echeverríaren olerkietan oinarrituta. E. Jáuregui (soprano) N. Broggini (Traumann fortepianoa, Esnaolarena izandakoa). Tradition, Buenos Aires, TR050412.

Elena López Jauregui eta Norberto Broggini

 

1. A LAURA (11-VI-1833)
Manuel Bretón de los Herreros (Quel, La Rioja, 1796 - Madrid, 1873)
2. OH! ALMAS CARIÑOSAS (6-XII-1833)
Pablo Delgado (Argentina s.XIX)
3. LA PUBERTAD (11-IX-1835)
Vicente López (Buenos Aires, 1785 - 1856)
4. MI RUEGO (23-X-1835)
Rufi no Varela (Buenos Aires, 1815 - Quebracho Herrado, 1840)
5. ELISA (c. 1836)
José Rivera Indarte (Córdoba del Tucumán, 1814 - Isla de Santa Catalina, 1845)
6. EL SUEÑO IMPORTUNO (11-VI-1835)
Juan Bautista Arriaza (Madrid, 1770-1837)
7. COMO EL SENCILLO UTUGÁMIZ (1-XII-1836)
Manuel José de Ocampo (Buenos Aires, 1810-1895)
8. LA ELMIRA (1835)
José Barros Pazos (Córdoba del Tucumán, 1808 – Buenos Aires, 1877)
9. HUYO POR QUE TE AMO, ¡AY! ¡TRISTE DE MI! (18-05-1833)
Esteban Moreno (c.1800- post 1851)
10. LA PARTENZA (05-VI-1835)
Pietro Metastasio (Roma, 1698 – Viena, 1782)
11. OYE EL ÚLTIMO ACENTO (c. 1836)
Giovanni Antonio Luigi Redaelli (Cremona, 1785-1815)
12. EL DESENGAÑO (1833)
Henrique Rodríguez (Córdoba del Tucumán, 1809-1891)
13. A LA MEMORIA DE MI AMIGA (c. 1836)
Juan Cruz Varela (Buenos Aires, 1794 – Montevideo, 1839)

"En un mercado saturado de grabaciones discográficas repetidas, éste parece contar, sin embargo, con el atractivo de la exclusividad, puesto que llena un vacío discográfico que muchos argentinos podrán llenar (así como los musicólogos interesados en la música burguesa de principios del siglo XIX)"
(Enrique Sacau MUNDOCLASICO.COM)

"Son excelentes intérpretes del mismo la soprano guipuzcoana Elena López Jáuregui y el pianista argentino Norberto Broggini. Es un conjunto de trece canciones sobre poemas de autores argentinos de la primera mitad del siglo XIX, aunque hay uno de Metastasio La partenza y de algunos notables poetas españoles como Bretón de los Herreros y Juan Bautista Arriaza. Entre los argentinos citemos al neoclásico Juan Cruz Varela y a Vicente López, autor de la letra del Himno Nacional de su país, del que, por cierto, Esnaola publicó en 1860 una versión corregida que, con leves variantes, es hoy la oficial"
(Andrés Ruiz Tarazona DIVERDI)

artistak
Artisten ordezkari lanetan, NBMusika euren agenda, promozioa eta, orobat, euren jarduera guztiez arduratzen da, eta jarduera hauek eskatzen dituzten burokrazia guztia ere bere gain hartzen ditu.
informazio gehiago
ekoizpenak
NBMusikak, bere proiektuak kudeatzeaz gain, bestelako ekitaldi, kontzertu, ziklo zein musikaldi antolatzeko edo, behar izanez gero, programazio-lanak egiteko egitura profesionala eskaintzen du.
informazio gehiago

© 2009 NBmusika. · Abisu Legala · Pribazitate politika · Kredituak